BikeJourneyClub

ฝึกกล้ามขาและแกนกลางลำตัวนอกจักรยาน ให้ปั่นทริปไกลได้ทนและบาดเจ็บน้อยลง

ฝึกกล้ามขาและแกนกลางลำตัวนอกจักรยาน ให้ปั่นทริปไกลได้ทนและบาดเจ็บน้อยลง
ที่มา: Wikimedia Commons

ทริปปั่นหลายวันที่วางไว้เหลือเวลาอีกไม่กี่สัปดาห์ ระหว่างนี้ปั่นได้แค่วันหยุด เพราะวันธรรมดากลับบ้านค่ำ แถมคราวนี้จะไปกับเพื่อนที่ปั่นแข็งกว่า ไม่อยากเป็นคนที่ทุกคนต้องรอ คำถามที่ตามมาคือ ในวันที่ไม่ได้แตะจักรยาน มีอะไรที่ทำได้ในห้องนั่งเล่นหรือสนามหน้าบ้านบ้างไหม คำตอบคือมี และได้ผลมากกว่าที่หลายคนคิด

กล้ามเนื้อที่ทำงานหนักในทริปไกลไม่ได้มีแค่ต้นขา

เวลาปั่นทั้งวัน ต้นขาด้านหน้าออกแรงมากที่สุดก็จริง แต่สะโพก ก้น ต้นขาด้านหลัง และกล้ามเนื้อรอบลำตัวก็ทำงานตลอด เพื่อพยุงตัวให้นิ่งบนอานและส่งแรงจากขาลงบันไดได้เต็มที่ เมื่อกลุ่มกล้ามเนื้อที่ช่วยพยุงอ่อนแรงลง ร่างกายจะชดเชยด้วยท่าทางที่เปลี่ยนไป หลังเริ่มงอ ไหล่เริ่มเกร็ง และข้อมือรับน้ำหนักมากขึ้น

นี่คือเหตุผลที่นักปั่นทางไกลหลายคนให้ความสำคัญกับการฝึกนอกจักรยาน ไม่ใช่เพื่อให้ปั่นเร็วขึ้นอย่างเดียว แต่เพื่อให้ท่าทางยังดีอยู่ในชั่วโมงท้ายๆ ของวัน

สควอตและลันจ์สร้างฐานให้ขา

สควอตคือการย่อตัวลงเหมือนจะนั่งเก้าอี้แล้วลุกขึ้น ฝึกต้นขาและก้นพร้อมกัน ส่วนลันจ์คือการก้าวขาไปข้างหน้าแล้วย่อตัว ช่วยฝึกขาทีละข้าง ซึ่งใกล้เคียงกับการปั่นที่ขาสองข้างออกแรงสลับกัน และช่วยให้เห็นว่าขาข้างไหนอ่อนกว่า

เริ่มจากน้ำหนักตัวเองก่อน เน้นท่าที่ถูกต้องมากกว่าจำนวนครั้ง เข่าชี้ไปทางเดียวกับปลายเท้า หลังตรง ลงช้าและขึ้นอย่างควบคุมได้ ถ้ารู้สึกเจ็บเข่าแบบแปลบๆ ให้หยุด จำนวนครั้งและจำนวนเซ็ตที่เหมาะกับแต่ละคนต่างกันมาก ใครอยากได้โปรแกรมเฉพาะตัวควรปรึกษานักกายภาพบำบัดหรือผู้ฝึกสอนที่มีคุณวุฒิ

แกนกลางลำตัวที่แข็งแรงช่วยหลังและคอ

แพลงก์ คือการตั้งลำตัวให้ตรงเป็นแนวเดียวโดยใช้ปลายแขนกับปลายเท้ารับน้ำหนัก เป็นท่าพื้นฐานที่ฝึกกล้ามเนื้อรอบลำตัวได้ดีโดยไม่ต้องใช้อุปกรณ์ ท่าอื่นที่ใช้ได้ เช่น แพลงก์ด้านข้าง และท่ายกสะโพกขึ้นจากพื้นในท่านอนหงาย ซึ่งช่วยฝึกก้นและหลังส่วนล่าง

แกนกลางลำตัวที่แข็งแรงช่วยให้ไม่ต้องใช้แขนค้ำตัวไว้บนแฮนด์มากเกินไป ซึ่งเกี่ยวข้องโดยตรงกับอาการปวดหลัง ปวดคอ และชามือที่นักปั่นทริปไกลเจอบ่อย ถ้ามีอาการเหล่านี้อยู่แล้ว ควรดูการปรับท่าทางและปรับตั้งจักรยานเพื่อแก้อาการปวดหลังและชามือควบคู่กัน เพราะการฝึกกล้ามเนื้ออย่างเดียวอาจแก้ไม่ตรงจุดถ้าตำแหน่งอานหรือแฮนด์ไม่พอดี

เลือกวันฝึกให้สอดคล้องกับวันปั่น

การฝึกกล้ามเนื้อนอกจักรยานไม่ควรทำให้วันปั่นแย่ลง ถ้ากำหนดวันยาวไว้ช่วงสุดสัปดาห์ ให้ฝึกหนักช่วงต้นสัปดาห์ แล้วเว้นช่วงพักก่อนวันปั่นอย่างน้อยหนึ่งวัน ขาที่ยังล้าจากสควอตไม่ช่วยอะไรบนทางขึ้นเขา

นักกีฬาหลายประเภทใช้การฝึกนอกสนามเสริมแบบนี้เหมือนกัน นักฟุตบอลบางทีมซ้อมวิ่งบนพื้นทรายเพื่อเพิ่มแรงขา ซึ่งถ้าสนใจ มีเรื่องการเตรียมตัวและอุปกรณ์ของนักเตะที่ไปซ้อมวิ่งริมหาดให้อ่านเป็นมุมเปรียบเทียบ หลักเดียวกันคือการฝึกเสริมต้องไม่แย่งแรงจากการซ้อมหลัก

ความแข็งแรงช่วยเรื่องการบาดเจ็บ แต่ไม่ใช่ทุกเรื่อง

กล้ามเนื้อที่แข็งแรงช่วยให้ข้อต่อมั่นคงขึ้น ลดโอกาสปวดเข่าและปวดหลังจากการปั่นติดต่อกันหลายวัน และช่วยให้ร่างกายฟื้นตัวเร็วขึ้นระหว่างทริป แต่ปัญหาบางอย่างไม่ได้มาจากกล้ามเนื้อ เช่น ผิวเสียดสีบริเวณที่สัมผัสอาน ซึ่งต้องจัดการด้วยกางเกงที่เหมาะสม ความสะอาด และการพักให้ผิวได้หายใจ เรื่องนี้มีวิธีป้องกันและดูแลผิวถลอกจากอานแยกไว้

ใครเคยบาดเจ็บที่เข่า หลัง หรือข้อเท้า หรือมีโรคประจำตัว ควรปรึกษาแพทย์หรือนักกายภาพบำบัดก่อนเริ่มฝึก อาการเจ็บที่ไม่หายภายในไม่กี่วันก็ไม่ควรฝืนฝึกต่อ

ฝึกแล้วต้องลองบนเส้นทางจริง

ความแข็งแรงที่สร้างในห้องนั่งเล่นจะเห็นผลชัดที่สุดบนเนินชัน ขาที่มีฐานดีกว่าจะรักษารอบขาได้นิ่งขึ้น และไม่หมดแรงเร็วในช่วงท้ายวัน เมื่อรวมกับเทคนิคการคุมจังหวะบนทางขึ้นเขาแบบไม่หมดแรงกลางทางจะช่วยให้วันที่มีเขาหนักๆ ผ่านไปได้อย่างมั่นใจขึ้นมาก

ก่อนวันออกเดินทาง ให้ปั่นเส้นทางใกล้บ้านที่มีเนินสักครั้งหลังจากฝึกมาได้ระยะหนึ่ง สังเกตว่าขา หลัง และไหล่รู้สึกต่างจากเดิมแค่ไหน ผลที่ได้จะบอกว่าควรฝึกต่อแบบเดิม หรือต้องปรับตรงไหนก่อนออกทริปจริง